Dr hab. n. med. prof. CMKP Adam J. Sybilski w wykładzie wideo omawia leczenie chorób alergicznych u dzieci. Choroby te wymagają szczególnej uwagi, ponieważ metody skuteczne u dorosłych nie zawsze można przenieść bezpośrednio na młodszych pacjentów. Terapia najczęściej opiera się na lekach doustnych, aerozoloterapii, leczeniu donosowym i preparatach stosowanych miejscowo na skórę, unikając przy tym form dożylnych i domięśniowych. Immunoterapia alergenowa stanowi osobny obszar terapeutyczny, który wymaga indywidualnego podejścia.
Odrębnym problemem jest brak rejestracji wielu leków ze wskazaniem do stosowania pediatrii, czyli preparaty „off-label”. Powodem takiej sytuacji jest brak badań klinicznych ze względu na bezpieczeństwo stosowania przez małych pacjentów. Powszechne jest stosowanie leków dla dorosłych i wiele takich produktów zawiera stosowną adnotację w schemacie dawkowania.
W alergologii wykorzystujemy kilka sposobów terapii:
• Terapię doustną
• Terapię donosową
• Terapię dożylną
• Aerozoloterapię
• Terapię miejscową skóry
• Immunoterapię alergenową
• Można też zastosować w niektórych przypadkach terapię domięśniową, podając adrenalinę
Terapia doustna
Jest powszechną i najbardziej naturalną forma podania leku, a jednocześnie stosunkowo bezpieczną.
• Do 2 r.ż. podajemy leki w formie płynnej
• Szacuje się, że dzieci poniżej 5 r.ż. nie są w stanie jeszcze połknąć tabletki
Warunkiem koniecznym farmakoterapii jest dobór postaci leku, która ma też ułatwić dziecku dawkowanie i częstość podawania leku.
Postacie leków stosowanych w terapii doustnej: syropy, krople, zawiesiny, roztwory, pastylki do ssania, tabletki do rozgryzienia, tabletki rozpuszczalne.
Terapia miejscowa skóry
Dobór odpowiedniego leku jest zależny od charakteru wykwitu skóry. U starszych dzieci zaleca się stosowanie preparatów w maści i kremie, a u dzieci do 2 r.ż. zaleca się postaci żelu, roztworów, emulsji. Na pozytywny efekt terapeutyczny mają również wpływ zawarte w preparacie substancje pomocnicze: kwas salicylowy, nystatyna, natamycyna, neomycyna, gentamycyna, kwas fusydynowy. Jednostką do odmierzania dawki preparatu są opuszki palców (FTU – fingertip unit). Według definicji stanowi to ok. 500 mg kremu.
Terapia inhalacyjna
Pierwsza stosowana w terapii inhalacyjnej zasada to „adherence”, zwłaszcza w astmie. Wymaga współpracy dziecka, rodzica i lekarza oraz dobrania odpowiednich urządzeń do wieku pacjenta. Kolejna zasada to „compliance”, czyli przestrzeganie zaleceń lekarza w odniesieniu do odsetek przyjmowanych dawek leku. Bardzo ważna jest wytrwałość, czyli „persistance” i „concordance”, czyli współudział pacjenta w wyborze terapii.
Dawki leków wziewnych u dzieci często muszą być wyższe niż u dorosłych i wynika to ze specyfiki ich mechanizmów oddychania, m.in. z występowania różnych „przeszkód” u dziecka, takich jak: krótki cykl oddechowy, słabo rozwinięte mięśnie międzyżebrowe, drogi oddechowe wąskie i bardzo wiotkie.
Ekspert prezentuje dokładne dawkowanie preparatów inhalacyjnych leczenia astmy powołując się na dokumenty inicjatywy GINA oraz standardy leczenia Polskiego Towarzystwa Alergologicznego, Polskiego Towarzystwa Chorób Płuc i Polskiego Towarzystwa Medycyny Rodzinnej.
W alergologii istnieje pojęcie „marszu inhalacyjnego”, czyli: u dzieci do ok. 3 r.ż. stosujemy nebulizator do inhalacji, kolejne urządzenie to podajnik ciśnieniowy MDI z komorą inhalacyjną. U dzieci starszych sprawdzają się podajniki suchego proszku DPI.
Terapia donosowa
Istotne są dwie reguły, które należy przekazać pacjentom – dozownik musi być skierowany pod kątem 60-70 st. i oś przechodząca przez dozownik powinna być skierowana na wewnętrzny kąt oka. Należy też pamiętać, aby preparat był wstrząśnięty przed użyciem.