Bezsenność to sytuacja, w której dochodzi do nawrotowego, chronicznego poczucia, że człowiek nie ma wystarczającej satysfakcji ze snu. Musi się to zdarzać co najmniej kilka razy w tygodniu i powodować konsekwencje: stres, niewyspanie, zmęczenie, zaburzenia koncentracji i uwagi.

Jak często mamy do czynienia z bezsennością u nastolatków?

W przypadku nastolatków bezsenność występuje całkiem często. W ostatnio przeprowadzonym badaniu na amerykańskich nastolatkach okazało się, że ponad 10% nastolatków pomiędzy 13. a 16. rokiem życia zgłasza objawy bezsenności. W starszej grupie 16-18. latków jest to już 18%. Jak wynika z badań, przewaga jest po stronie żeńskiej. Dziewczęta dużo częściej niż chłopcy zgłaszali objawy bezsenności. W przypadku dziewcząt było to prawie 24%, w przypadku chłopców 12%.
WHO definiuje okres nastoletni pomiędzy 10. a 19. rokiem życia. W tym czasie dochodzi do głębokich zmian w strukturze i architekturze snu.
Są też dowody na to, że homeostatyczne napięcie związane ze snem, czyli takie poczucie presji snu, również dojrzewa i im człowiek jest starszy, tym jest ono mniejsze. Dodatkowo dochodzi pewnego rodzaju opóźnienia faz snu. Nastolatek zaczyna przesuwać swoją porę zasypiania na późniejszą godzinę – jest to całkowicie fizjologiczne. Około 20. roku życia fazy snu są najbardziej przesunięte i nastolatki zaczynają zasypiać najpóźniej.
W okresie dorosłości fazy snu przesuwają się na wcześniejsze. Dodatkowo dochodzą do tego różne wymagania zewnętrzne, społeczne. Ma miejsce skrócenie czasu snu wynikającego nie tylko z fizjologii, ale przede wszystkim z konieczności odrabiania prac domowych, poświęcania się nauce do egzaminów, co sprawia, że nastolatki często śpią krócej nawet niż ich rodzice.

Ilość i jakość snu

Jeżeli chodzi o ilość i jakość snu, to jest to trochę uwarunkowane kulturowo. W krajach azjatyckich raportuje się, że dzieci śpią krócej niż w Stanach Zjednoczonych. Jest to często poniżej 6 godzin. W Stanach Zjednoczonych śpi się między 6 a 7 godzin. Europa w tym względzie wypada gdzieś pomiędzy Stanami a Azją. Amerykańskie towarzystwa zajmujące się snem zwracają bardzo dużą uwagę na to, że takie skrócenie czasu snu nie ma korzystnego wpływu na funkcjonowanie młodych ludzi i zalecają, aby godziny startu szkoły były ciut późniejsze dla nastolatków, niż dla dzieci w szkole podstawowej. Jak to się ma do bezsenności? Okazuje się, że bardzo wielu nastolatków ma problem z wyciszeniem się i zasypianiem.

Przyczyny bezsenności u nastolatków

Bezsenność u młodzieży może być pierwotna, czyli niezależna od innych chorób, powinna trwać co najmniej miesiąc; oraz wtórna – będąca wynikiem innych schorzeń: choroby tarczycy, zaburzenia psychiczne. Do najczęstszych przyczyn bezsenności u nastolatków zalicza się:

stres, konflikty w domu czy szkole, lęk przed ocenami,
nieregularne godziny snu, długie drzemki w dzień, ciężkie posiłki wieczorem czy nadużywanie kofeiny i napojów energetycznych,
zbytnia ekspozycja na niebieskie światło z urządzeń elektronicznych,
depresja, ADHD, astma, refluks czy nadużywanie substancji psychoaktywnych.

Te czynniki często tworzą błędne koło: brak snu pogarsza nastrój, który z kolei utrudnia zasypianie.

Dołącz do Medico PZWL i poznaj odpowiedzi na najbardziej nurtujące pytania dotyczące bezsenności u nastolatków:

Czy i jak leczyć bezsenność u nastolatka?
Jaką diagnostykę powinien zastosować lekarz?
Czy bezsenność nastolatka powinna być zaadresowana do lekarza rodzinnego oraz do lekarza psychiatry?
Jak pomóc pacjentowi z objawami bezsenności utrudniającymi mu codzienne funkcjonowanie?

Jeśli chcesz pogłębić swoją wiedzę z zakresu diagnozowania, leczenia i zapobiegania zaburzeniom snu, mamy dla Ciebie serię podcastów:

Medycyna snu w gabinecie lekarza POZ. Bezsenność u nastolatka