Pokrzywka to powszechne schorzenie dermatologiczne, z którym pediatrzy spotykają się w swojej praktyce zawodowej, a u dzieci pojawia się często z powodu licznych możliwych czynników wyzwalających. Według eksperta dra hab. n. med. Adam J. Sybilskiego u dzieci poniżej 8 r.ż. częściej dochodzi do pojawienia się pokrzywki tzw. spontanicznej.
Zdecydowanie częściej pediatrzy napotykają na pokrzywki wywołane czynnikami ogólnoustrojowymi. Pokrzywkę należy też rozpatrywać zarówno jako odrębną chorobę
i jako objaw innych chorób.
W badaniu przedstawionym w publikacji ”Epidemiology of urticaria in Poland – nationally representative survey results”, wyd. Advances in Dermatology and Allergology przedstawiono badania dotyczące występowania pokrzywki w populacji w Polsce. Według tych badań ponad 10% populacji miało objawy pokrzywki. Zdecydowanie częściej była to pokrzywka ostra, a ok. 0,6% badanych przechodziło pokrzywkę przewlekłą.
Objawy
Pokrzywka objawia się nagle występującymi, swędzącymi bąblami i zaczerwienieniem skóry, które mogą utrzymywać się krótko lub przejść w formę przewlekłą trwającą ponad sześć tygodni. U młodych pacjentów udział infekcji, alergii pokarmowych czy dodatków do żywności w rozwoju objawów jest wyjątkowo istotny.
Jeżeli chodzi o czas trwania pokrzywki to ekspert powołuje się na badania opublikowane w artykule „Disease modification in chronic spontaneous urticaria” , wyd. Wiley. Około 90% dzieci przechodzi pokrzywkę trwającą ok. 6 dni. Niewielki odstetek stanowi pokrzywka przewlekła.
Przypadek kliniczny
Wojtek, lat 4. Dziecko zjadło brokuły na obiad i pojawiły się u niego, po raz pierwszy w życiu, „plamy” na tułowiu i twarzy. Towarzyszył temu nasilony świąd. Na SOR stwierdzono zmiany skórne o typie bąbli pokrzywkowych: twarde, z centralnym uniesieniem, otoczone rumieniem. Po 2-3 dniach pojawiły się też objawy infekcji górnych dróg oddechowych.
Przyczyny występowania pokrzywki
• Reakcje IgE zależne
• Reakcje IgE niezależne
• Reakcje nieimmunologiczne
Przyczyny ostrej pokrzywki
Według badań przedstawionych w artykule “Acute urticaria in children: from pediatric Emergency Department to allergology consultation at a Central Hospital”, wyd EDRA, najczęstszym czynnikiem etiologicznym były infekcje górnych dróg oddechowych – 13.2%. Dzieci z ostrą pokrzywką (n=250) stanowiły 0,58% wszystkich skierowań na SOR i w większości przypadków nie ustalono etiologii (44%). Badania przedstawione w artykule potwierdziły też, że alergia nie jest głównych czynnikiem wywołującym pokrzywkę.
Inne przyczyny występowania pokrzywki to między innymi: dodatki do żywności, naturalne salicylany, alergeny pokarmowe (przyczyna ostrej pokrzywki u dzieci), niektóre zboża, jajka, soja, orzeszki ziemne, itd.
Kluczowym elementem postępowania jest precyzyjny wywiad, który pozwala określić prawdopodobną przyczynę pokrzywki i wykluczyć choroby współistniejące. W przypadku ostrej postaci zwykle nie wykonuje się szerokich badań laboratoryjnych, chyba że istnieje podejrzenie alergii lub towarzyszące objawy infekcji. Przy postaci przewlekłej pomocne mogą być podstawowe badania krwi oraz poszukiwanie ognisk zapalnych, takich jak problemy stomatologiczne.
Leczenie pokrzywki
Leczenie opiera się przede wszystkim na lekach przeciwhistaminowych drugiej generacji, które skutecznie łagodzą objawy i są dobrze tolerowane przez dzieci. W ostrych sytuacjach, zwłaszcza przy współwystępowaniu infekcji, stosuje się dodatkowo glikokortykosteroidy, a w pokrzywce przewlekłej coraz większą rolę odgrywają nowoczesne terapie biologiczne umożliwiające szybszą i precyzyjniejszą kontrolę choroby.