Dr hab. n. med. prof. CMKP Adam J. Sybilski w wykładzie wideo omawia działanie glikokortykosteroidów (GKS) ze szczególnym uwzględnieniem leczenia alergii wziewnej. Jeśli u pacjenta z alergią wziewną pomimo prowadzonego leczenia utrzymują się objawy, to warto przeanalizować, czy zapalenie alergiczne nie jest nadal aktywne i niewystarczająco kontrolowane. Ponieważ to właśnie ono leży u podstaw schorzeń takich jak alergiczny nieżyt nosa (ANN) czy astma, jego skuteczne wygaszanie staje się kluczowym elementem terapii. Glikokortykosteroidy, jako leki o silnym działaniu przeciwzapalnym, pozostają fundamentem leczenia, a ich regularne i prawidłowe stosowanie decyduje o powodzeniu terapii.
Co to jest alergia wziewna?
Alergia wziewna to jedna choroba systemowa o różnej manifestacji. Prowadzi ona do rozwoju chorób takich jak: alergiczny nieżyt nosa (ANN), alergiczne zapalenie spojówek, astma oskrzelowa, pokrzywka, alergia pokarmowa, atopowe zapalenie skóry ( AZS).
Alergia wziewna to nic innego jak uczulenie na aeroalergeny, czyli najczęściej są to białka małocząsteczkowe, które występują w powietrzu i dostają się do organizmu drogą wziewną. Uczulenie na aeroalergeny może pochodzić zarówno z wnętrz (roztocza kurzu domowego, sierść zwierząt) jak i z zewnątrz (pyłki roślin ).
Patomechanizm powstawania alergii wziewnej jest skomplikowany. Upraszczając ten proces można stwierdzić, że dochodzi do zapalenia alergicznego w organizmie. Choć zapalenie zwykle pełni funkcję ochronną to w przypadku alergii staje się procesem niepożądanym. Właśnie ten proces stanowi główny cel działania glikokortykosteroidów, które skutecznie ograniczają rozwój objawów chorób spowodowanych alergią wziewną.
Co to są glikokortykosteroidy?
Glikokortykosteroidy to leki o silnym działaniu przeciwzapalnym i stanowią one fundamenty terapii: glikokortykosteroidy wziewne (wGKS) w przypadku astmy, glikokortykosteroidy donosowe (nGKS) w leczeniu ANN oraz glikokortykosteroidy dospojówkowe (dsGKS) w leczeniu chorób alergicznych narządu wzroku.
Działanie glikokortykosteroidów polega na hamowaniu procesów zapalnych na poziomie genomowym i pozagenomowym, co zapewnia ich wysoką skuteczność i szerokie zastosowanie. W praktyce, stanowią one jedną z najważniejszych grup terapeutycznych w leczeniu chorób alergicznych.
Dlaczego glikokortykosteroidy są podstawowymi lekami w chorobach alergicznych?
Glikokortykosteroidy należą do grupy leków o dużym potencjale immunosupresyjnym i przeciwzapalnym działającymi na główną przyczynę powstawania chorób alergicznych. Efekt przeciwzapalny, oceniany na podstawie parametrów klinicznych pojawia się po 4-24 godzinach od podania leku.
Obecnie, opisywane są dwa podstawowe mechanizmy molekularne działania GKS odpowiedzialne za przeciwzapalny efekt końcowy: genomowy i pozagenomowy.
Jak stosujemy glikokortykosteroidy?
GKS stosujemy miejscowo, czyli wziewnie. W zależności od wieku pacjenta i rodzaju choroby stosuje się różne formy podania — od inhalatorów po nebulizacje i preparaty donosowe. Dobór inhalatorów i nebulizatorów (u dzieci poniżej > 5 r.ż.) zależą od zdolności inhalacyjnych chorego.
Kluczowe jest właściwe użycie urządzeń, zwłaszcza u dzieci, gdzie istotne są maseczki i ustniki.
W stosowaniu glikokortykosteroidów donosowych istotne są dwie reguły, które należy przekazać pacjentom – dozownik musi być skierowany pod kątem 60-70 st. i oś przechodząca przez dozownik powinna być skierowana na wewnętrzny kąt oka.
W zastosowaniu GKS w leczeniu alergicznego zapalenia spojówek należy stosować klika zasad, w tym m.in. wkraplanie powinno odbywać się z dala od dróg łzowych.