Dr hab. n. med. Ernest Kuchar, specjalista chorób zakaźnych, medycyny sportowej i pediatrii oraz kierownik kliniki pediatrii Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego, w podcaście pt. „Przypadki pacjentów: pacjentka z zespołem metabolicznym i osteoporozą” omawia współczesne wyzwania medyczne na przykładzie 70-letniej pacjentki z zespołem metabolicznym i osteoporozą.
Pacjentka przyjmuje leki obniżające cholesterol, przeciwnadciśnieniowe, hipoglikemizujące oraz bisfosfoniany, dodatkowo suplementuje wapń i witaminę D. Po przebytym przeziębieniu, które leczyła samodzielnie w aptece, planuje szczepienia przeciw grypie i COVID-19.
Polipragmazja jako wyzwanie współczesnej medycyny
Dr hab. n. med. Ernest Kuchar podkreśla rosnący problem polipragmazji – jednoczesnego przyjmowania wielu leków przez pacjentów z chorobami przewlekłymi. W opisywanym przypadku istnieje wysokie ryzyko interakcji lekowych, szczególnie między wapniem a innymi preparatami, co może upośledzać ich wchłanianie.
Ekspert zwraca uwagę, że przewidzenie wszystkich możliwych interakcji między więcej niż dwoma-trzema lekami jest bardzo trudne nawet dla doświadczonych lekarzy. W tym kontekście farmaceuta, jako specjalista od farmakologii, może okazać się lepszym partnerem w ocenie potencjalnych interakcji niż lekarz.
Edukacja pacjenta jako fundament skutecznej terapii
Zespół metaboliczny u pacjentki wskazuje na potrzebę kompleksowej edukacji w zakresie zdrowego odżywiania i aktywności fizycznej. Siedzący tryb życia, nasilony przez pandemię i rozwój mediów społecznościowych, stał się epidemią dotykającą wszystkie grupy wiekowe.
Pacjent przewlekle chory musi być częściowo swoim lekarzem – nie może z każdym problemem udawać się do specjalisty. Wymaga to odpowiedniej edukacji, szczególnie w przypadku chorób takich jak cukrzyca, gdzie nieprawidłowe dawkowanie insuliny może mieć tragiczne konsekwencje.
Nowoczesne technologie w monitorowaniu zdrowia
Postęp technologiczny i miniaturyzacja urządzeń umożliwiają obecnie oznaczanie poziomu cholesterolu czy cukru bezpośrednio w aptece. To otwiera nowe możliwości dla farmaceutów w monitorowaniu skuteczności terapii i dostosowywaniu dawek leków. Szczególnie istotne jest monitorowanie ciśnienia tętniczego, zwłaszcza po przyjmowaniu leków przeciwprzeziębieniowych, które mogą wchodzić w interakcje z lekami hipotensyjnymi i powodować skoki ciśnienia.
Szczepienia – obszar bezpiecznej współpracy
W kwestii planowanych szczepień przeciw grypie i COVID-19, dr Kuchar jednoznacznie potwierdza bezpieczeństwo jednoczesnego podawania obu preparatów u opisywanej pacjentki. Szczepionki są zabite, więc nie ma ryzyka infekcji, a korzyści zdecydowanie przeważają nad ryzykiem u osoby starszej z chorobami współistniejącymi.
Kwalifikacja do rutynowych szczepień jest prosta – głównym przeciwskazaniem może być jedynie nieprzewidywalna reakcja anafilaktyczna. Farmaceuci mogą bezpiecznie wykonywać te procedury, odciążając przepracowane przychodnie.
Praktyczne przykłady współpracy
Ekspert dzieli się konkretnymi przypadkami z praktyki, gdzie farmaceuci kierowali do niego pacjentów z rzadkimi chorobami jak promienica czy zakażenia cytomegalowirusem. Farmaceuci, na podstawie opisu objawów, potrafili postawić wstępne rozpoznanie i skierować pacjenta do odpowiedniego specjalisty.
Edukacja i monitorowanie polipragmazji
Głównym wyzwaniem współczesnej medycyny jest polipragmazja – jednoczesne przyjmowanie wielu leków, gdzie farmaceuta jako specjalista od interakcji lekowych może być nawet lepszym partnerem niż lekarz.
Współpraca między lekarzami a farmaceutami powinna być naturalna i wzajemnie uzupełniająca się. Oba zawody mają wspólny cel – bezpieczną terapię i wysoką jakość życia pacjentów. Farmaceuci mogą skutecznie wspierać lekarzy w monitorowaniu terapii, edukowaniu pacjentów i wykonywaniu rutynowych procedur medycznych.
Kluczowa jest także edukacja pacjentów przewlekle chorych, którzy muszą być częściowo swoimi lekarzami, szczególnie w dobie epidemii siedzącego trybu życia i chorób cywilizacyjnych.